Bardhonek Juvencus 3

Lowena dhewgh, a bobel vas!

Otta’vy arta, woja termyn (re) hir. Hedhyw me a venja disqwedhes dhewgh an bardhonek ew gwella genam (po onan ahanans). Bardhonek Kembrek Coth ew. Y hanow, Juvencus 3, ew sqwithus, bes dewisys o’va awos y vos e’n dornscrif Juvencus ha’y gonsystya a drei englyn (ew furv vardhonek gott Gembrek). Eylscrif an Aweylyow en Latinek ew an dornscrif Juvencus gen lower a styryansow (Sowsnek glosses) en Kembrek Coth ha neb en Wordhonek Coth. Ma dew vardhonek scrifys ynno a’wedh: Juvencus 3 (agan bardhonek an jorna ma) ha Juvencus 9 (a ellowgh whei dismygya pe lies a englynion eus e’n bardhonek ma? :P).

Dedhys ew Juvencus 3 dhe’n nawves po degves cansvledhen. Testen Juvencus 3 ew fest dihaval orth remenant an dornscrif. Ma va ow tescrifa desedhans kledhek e’n nawves po degves cansvledhen. Ma Brethon ha Frank owth esedha warbarth adro dhe dan camp. Nag ew styryans ‘Frank’ sur obma, bes ‘souder gobrena’ ew an treylyans sewys en normal. Da ew genam predery bos ‘Frank’ ow callos styrya person germanek a’n Iseldiryow (ha ‘souder gobrena’ e’n kettermyn heb mar). Trigys o an Frankyon oll adro parth North (henwys Austrasia) tiryow an Emperoureth Carolinek coth. Penag ew styryans ‘Frank’ obma, apert ew nag ujy’n an eyl ow convedhes y gila, hag ma’n Brethon ow crodhvolas adro dhe hedna.

Me a vedn rei trei versyon an bardhonek: 1) an text dell ujy va e’n dornscrif, 2) an keth text, bes gen boyntyans, letherednow broas, radnans geryow etc., ha 3) treylyans Kernowek. Woja hedna me a vedn mires orth noswedhow didheurek rag kernowegoryon.

1) An text gwreydhek

Niguorcosam nemheunaur henoid
mitelu nit gurmaur
mi am [franc] dam ancalaur.

nicanãniguardam nicusam henoid
cet iben med nouel
mi amfranc dam anpatel.

namercit mi nep leguenid henoid
is discirr micoueidid
dou nam riceus unguetid.

 

2) An text gen boyntyans, letherednow broas, radnans geryow, etc.

Ni guorcosam ne mheun aur henoid.
Mi telu nit gurmaur.
Mi a’m Franc dam an calaur.

Ni canam, ni guardam, ni cusam henoid,
Cet iben med nouel.
Mi a’m Franc dam an patel.

Na’m ercit mi nep leguenid henoid;
Is discirr mi coueidid.
Dou nam ri-ceus, un guetid.

 

3) Treylyans Kernowek

“Ny gowsav re polj veth haneth.
Ow hoscor nynj ew pur veur.
Me ha’m Frank adro dh’agan calter.

Ny ganav, ny wharthav, ny gowsav haneth,
Kynth evyn medh pur.
My ha’m Frank adro dh’agan padel.

Na wovydnens nebonan lowena orthiv haneth;
Kebmyn yw ow howethyans.
Dew arlodh a yll keskewsel, udn a gows.”

 

Didheurek ew radn gensa an linen dhiwetha: Dou nam ri-ceus. Martesen th’erowgh whei orth y ajon seulabres, ceus ew an keth verb ha kewsel en Kernowek (ha Bretonek kaoseal?)! Nag eus ensampel aral a’n verb ma e’n Kembrek, bettegens. Ma hebma ow tisqwedhes dr’o gerva an tavasow ogassa e’n dedhyow na. Dhe wir, nag on’jei bes radnyethow a’n gila: Kembrek Coth (po Brethonek West) en West Breten Veur, ha Brethonek Soth-West e’n, wel, Soth-West. Nag o udn dihevelepter yntra an Kernowek ha’n Bretonek kens an udnegves kansvledhen! Ytho, gwell ew clappya adro dhe Vrethonek Soth-West en aga le pan o composys Juvencus 3. Whei a ell gweles assa ogas on’jei dhe’n gila a woles, pe le ma disqwedhes genam pandr’a venjen nei desevos en versyon Brethonek Soth-West. Ma merkys genam an dihevelepterow orth an text gwreydhek e’n Kembrek Coth en letherednow broas.

4) Versyon Brethonek Soth-West

Ni guorcosam ne mheun or henoid.
Mo telu nit gurmor.
Mi a’m Franc dam an calter.

Ni canam, ni guardam, ni cusam henoid,
Cet iben med nouel.
Mi a’m Franc dam an patel.

Na’m ercit mi nep leguenid henoid;
Is discirr mo coueidid.
Dou nam ri-ceus, un guetid.

Ma calter a dal calaur ow tisqwedhes an dihevelepterow tredh an dhiw radnyeth en gwella. Ma diw dra obma: 1) Brethonek Soth-West -lt- en le Kembrek Coth –l-, ha 2) -e- en le -au-.

Yn kever -lt- en le –l-, ma calter en Brethonek Soth-West (ha rag hedna Kernowek) ow qwitha an son gwreydhek, hedn ew -lt-. Gyllys ew an keth son dhe -l- in Kembrek Coth, ew -ll- tipek en Kembrek Modern (pecar hag en Llanfairpwllgwyn… ampassy, an dre en North Kembra).

En second le, -e- en Brethonek Soth-West (calter) rag -au- in Kembrek Coth (calaur). Res ew dhen mires orth istory an son rag convedhes an dyffrans ma. Ma’n dhew ow tardha dhort *ā. (Hedn ew: a hir e’n tavas o kens Brethonek Soth-West ha Kembrek Coth: Ragvrethonek.) An *ā ma eth dhe /aw/ en Kembrek Coth, bes /ø/ en Brethonek Soth-West (/ø/ ew an keth son hag eu en Kernowek lebmen). En sylabednow dibooslev finek eth aw Kembrek dhe o, hag eu Brethonek Soth-West dhe e. Rag hedna th’eron nei ow cawas callor en le callawr en Kembrek Modern ha calter (a der calteur!) en Kernowek Modern. War dhelergh dhe /ø/ en Brethonek Soth-West: nag o fordh dha dh’e scrifa e’n dedhyow na. Hedn ew an reson e vos kevys vel o, e, u ampassy. Rag ensampel: or en linen kensa versyon 4 an bardhonek a ughel, po mor e’n second linen. Erowgh whei owth ajon py eryow en’jei en Kernowek Modern? Ea, or ew eur ha mor ew meur.

Da lowr, hedn ew oll. Ma govenek dhebm nag o hebma re sqwithus ragowgh. Mars eus whans dhewgh notya neppeth, scrifewgh dhebm dre WordPress, Facebook po neb fordh aral. Agas gweles!

Advertisements

10 thoughts on “Bardhonek Juvencus 3

  1. Nans yw blydhen a-wosa po ogatty ywa (mis Kevardhu ’15 – Kevardhu 16): gwell via gena’ma mar teffen vy ha gweles hemma kyns es lemmyn!

    Da yw redya styryans geryow an bardhonek ma. A-dro dhe’n verb ‘kewsel’ / ‘cows’ yn Kembrek (unnweyth?) ha Kernowek, hag a-dro dhe’n son war dhe-lergh yn mor/meur/muer/mawr, ny redis vy kyns. Eus exampyls erel a ‘lt’ -> ‘lt’ yn Kernowek, -> ‘ll’ yn Kembrek ?

    • Eus, bes nag eus lower. Ensampel da aral ew Kembrek ellyn ‘alten’, ew kevys en Brethonek Soth-Est vel altin. Alten en Kernowek Dasserghys ew sellys war Kembrek ellyn ha Bretonek aotenn.

      • Neb 3 qwestyon moy Dr Band-Dijkstra, mar pleg:

        1) Ni guorcosam …

        Ni canam, ni guardam, ni cusam …

        A alsa an re na a-vann bos gans 1SG -ma = 1SG vy, kepar hag an re ma a-woles?

        Ny whartha’ma…

        Ny cana’ma, ny whartha’ma, ny gowsa’ma…

        kepar hag yn:

        OM 698 pandra wrama govyn?
        RD 2219 pendra wrama…?

        2) an calaur / an patel

        Yw possybyl bos hemma ow styrya “an calter…. an padel” yn le “agan calter… agan padel” ?

        (Henn yw, “an [y] c[g]alter…. an [y] p[b]adel” yn le “agan [ein] calter… agan [ein] padel” : hemma a via heb treylyans an kynsa syllaben – drefen bos an henwyn ma benow – kyn na welir treylyans warlergh an negedhek yn tylleryow erel rag sampel: Ni canam ) ??

        3) Yma lyver nowydh-dyllys, “Llawlyfr Hen Gymraeg” (cavadow yw PDF omma): ynno (orth folen 37) yma tybyansow a-dro dhe’n ger “cusam” yn Juvencus 3 gwers 2, nag eso’ma orth aga understondya yn ta drefen aga bos scrifys yn Kembrek. 😮 Pyth yw dha dybyans sy a-dro dhe’n tybyansow ma, my a’th pys, hag a-dro dhe’n verb “cows” (hag yw kefys yn Kernowek dell scrifsys’ta)?

      • Trei whestyon da!
        1) Yn Brethonek Coth yth esen’jei longya scrifa yn fenowgh rag /v/, specyly woja dalleth an ger. Hedn ew an acheson me venja leverel bos –am /av/, vel yn Kernowek Dasvewys 1sa unplek -av, r.e. canav. Ma –ama ow tos a dyller ken 🙂
        2) Yth esov vy ow predery y vos diwirhaval dr’ew an yn an calaur hag an patel an erthygel. Yth eson nei ow trovya an erthygel vel ir yn Kembrek Coth (an text ma) ha vel in yn Brethonek Coth an Soth-West. Ha notyewgh: nag ew treylyansow merkys yn Brethonek Coth herwydh usadow.
        3) Th’ew scrifys gans McKee (2000, 485) ha Schumacher (2000, 212) bos cusam chevisverb dhiworth Sowsnek Coth cussan ‘amma’. Ma Falileyev ow toutya hedna, bettegens. En y le ma va ow holya Ifor Williams a lavaras cusam dhe vos furv dhyffrans –cosam y’n verb gorcosam ‘declarav’. Herwydh GPC (Gerlyver Pednscol Kembra, s.v. cosaf2) bos an verb *cosi ow styrya ‘cowsel’.

      • Synsys o’ma dhis a’n styryans ma! Specyly (3), kellys en vy ena. 😉

        Ow tochya (1), soposya a wra’ma ‘tel esos ta ow menya (i) bos scrifor Juvencus 3 ow scrifa -am rag son -av , byttegyns (ii) scriforyon OM, RD hag erel yn prysyow a-wosa, a wre scrifa /-ama/ drefen i dhe gelly an -v 1SG ha gorra yn y le -ma , yn ken vaner (Cornish Today 19.2). Gwra ow ewnhe mar nyns ywa hemma.

        Ow tochya (2), a wodhes’ta p’eur eth in Brethonek Coth Soth-West dhe an yn Kernowek Cres hag yn Bretonek a’n oos na?

        (3) A via devedhyans verbow *cosi ha cows/cowsel dhort an kethsam gwreydhen?

        Meur dhe les.

      • Da lowr! Ottobma’n gorthybow:
        1) Ea ha na. Gwir yw bos ‘-am’ devnydhys rag ‘-av’ yn Brethonek Coth. Rag convedhes ‘-ama’ bettegens, res ew dhis godhvos bos ‘-av’ ow tos dhiworth Proto-Vrethonek ‘*-ami’ (gans ‘m’ gwir!). Herwydh usadow yth eth an ‘m’ ma dhe ‘v’ ha bos an ‘*-i’ kellys. Hedn a hembroncas dhe’n dhiwedhva kensa unplek ‘-av’ yn Kernowek. Pan holyas an rakhanow Proto-Vrethonek ‘-mi’ (eth dhe Kernowek ‘my/me’), y whrug ‘m-‘ an rakhanow caleshe -v- adheragdho dhe -m- arta. Ytho: ‘*-ami-‘ eth dhe *-av-, bes *-av mi eth dhe *-avmi, eth dhe *-ammi, eth dhe Kernowek ‘-ama’. Hedn ew ow thybyans nowydh vy; nag ewa scrifys en neb tyller aral, therovy o pedery.

        2) Y feu an erthygel ‘in’ Brethonek Coth Soth-West leverys vel ‘yn’ (vel ‘yn chei’) yn Kernowek Cres. Nôt agan bos ow trovya an erthygel vel ‘en’ yn Pascon agan Arlodh ha treweythyow vel hedna y’n Ordinaly. Possybyl ew o ‘en’ leverys vel ‘yn’ awedh (ma’n dhew son ma ow kemesky yn fenowgh yn textow hengovek). Me venja leverel ytho bos an leveryans ‘yn’ (scrifys ‘in’ avarr hag ‘en’ yn tiwetha) chanjys dhe ‘an’ yntra Pascon agan Arlodh hag an Ordinaly, ha’y vos yn cov scriforyon an Kernowek whath y talvia bos scrifys ‘en’.

        3) Ma va ow mires vel hedna, bes anpossybyl ew dh’y wodhvos alebmen. An cudyn ew, nag on nei sur alebma dheuth ‘kewsel/cowsel’ ha fatl’ ewa junyes dhe Bretonek ‘komziñ’ (keth styryans). Ma Deshayes ow leverel ‘komziñ’ dhe dhos dhort Proto-Geltek ‘*kon-weφs-‘, bes nag ujy va ow tisplegya fatel eth hedna dhe’n ger kernowek ha bretonek. Nag ew GPC sur yn kever ‘cosi’, bes profyes ew bos dhort *kens-. Nag ovy sur adro dhe hedna, awos y talvia cawos ‘o’ yn le ‘e’ etno, ytho *kons-. Y fia hebma possybyl, bes ma res a voy a whithrans obma dh’agan bos surra.

      • Gromercy dhis a 1-3 ! Yma meur a skentoleth omma.

        (Ha my ow scrifa qwestyon 2 a-dro dhe “an”, my a wrug ankevy:

        OM1 En tas a nef …

        😮 oops.

        Tamm moy: Yn Origo Mundi yma 3 x “en tas” ha neb 31 x “an tas” (heb acontya “dhe’n…” hag erel); yn Pascon agan Arludh yma 7 x “an grows” ha 4 x “en grows” (ynwedh 1 x “y[‘]n grow[y]s” ). Martesen yn OM, PC, RD (saw boghes venowgh), na welir “en” ma’s orth dalleth an linen (regex \s\s\b(E|e)n\b ha textow Jon Mills), mes ny wora’ma yn sertan, ytho…)

        Meur dhe les. Hemm a dal tesen choclet ha moy. Lowena dhis!

  2. Yn kever -lt- en le –l-, ma calter en Brethonek Soth-West (ha rag hedna Kernowek) ow qwitha an son gwreydhek, hedn ew -lt-. Gyllys ew an keth son dhe -l- in Kembrek Coth, ew -ll- tipek en Kembrek Modern (pecar hag en Llanfairpwllgwyn… ampassy, an dre en North Kembra).
    Yw henna dhe styrya nag o -ll- in Kembrek Koth, po yth o leverys mes skrifys avel unn l?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s