An doctour ujy y’n chei!

Hou, redyoryon deg!

Ottobma vy arta, woja termyn pur hir. Re hir, dhe leverel an gwir. An acheson o an fact me dhe vos ow gorfedna ow thesis PhD ha woja hedna assaya trovya whel dh’y wul. An dra anfujyk o me wrug fyllel cawos ober. Oll an trobel rag tra vyth ytho! Ha na wruga’vy tra vyth rag An Blog whath!

Gevewgh dhebm, yn gwir. Gevewgh dhebm.

Neppeth da a wharva y’n kyttermyn awedh, bettegens: me a bassyas ow Viva Voce! Ha heb ewnansow dhe’ga gwul! Ma hedna ow styrya ow bos doctour war an diwedh. Doctour yn Yethonieth Keltek. Yth eth an viva yt ta, ha fujyk lowr en vy nag o res dhebm batalyas orth sarf!

Yn nowodhow aral: my a dhe Vienna war dhiwedh mis Whevrel. Pan viv vy ena y’n Vienna**, me vedn desky Kembrek y’n Bednscol. Na vydh hebma ma’s semester (pajar mis ha hanter), bes ow senjy a’n strettys 😉 Th erov vy ow mires yn rag dhe vos ena yn fras. Pur dha ew Vienna genam ha me veu ena kens pan era ow gwreg ow studhya rag semester y’n cita nanj ew bledhednyow. An coffy, tesednow, gwin gwydn, hag oll an wonisogeth. Hmmmm… Whei ell gweles an Hofburg, ew an palys emperourethek, a-woles:

Hag ottobma skeusen a Sachertorte, tesen Viednek moyha a vri***:

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Original_sacher_torte.jpg/640px-Original_sacher_torte.jpg

Na borthewgh awher, bettegens, me vedn pesya scrifa ow blog en Kernowek, ha ma govenek dhebm scrifa post nowydh yn scon adro dhe hobby arbednek ujy genem!

Bys nena, oll an gwella dhewgh ha re bo an Nerth genowgh!

**Leverewgh va yn ughel. Gwrewgh va. Rily.

*** Mars eus whans dhewgh y gawos: ma coffiji Viednek yn Cardydh (Kembra): Wally’s Kaffeehaus. Ytho, mars erowgh whei ow codriga Kernewegva Cardydh, whei ell mos ena rag coffy ha tesen dha!

Advertisements

Limburgse Rabarbervlaai – Tesen Drencles Limburgek

foto 2

Lowena dhywgh, a bobel vas! An torn diwettha ni a wrug neppyth dhyworth Fryslân, gwlas teylu ow gwrek. Hedhyw my a wra tesen dhyworth Limburg (po Brabant Est), le may feuv vy megys. Vlaai yw hanow an tesen ma, ha appel-rabarbervlaai yn comparek, yw vlaai gans trencles hag aval. My a wrug keworra an aval awos bos trencles hag aval ow mos warbarth fest yn ta!

Nebes hirra yw an resayt an torn ma. Ytho, mars yw neppyth ancler, leverewgh va dhymm, mar pleg 🙂

Daffar:
rider
bowla
canna-tesen (27 cm po moy via delvresek, bes le yw possybyl ynwedh. An onan ujy genev vy yw 23 cm)

Devnydhyow:
Rag an compot-trencles:
600 gr trencles
600 gr avalow
100 gr sugra

Rag an toos:
20 gr burm
100 ml leth godom
200 gr bleus
myjen a holan
2 lo veur a sugra
30 gr manyn disellys
1 melyn oy

Rag an browyon:
110 gr sugra
100 gr manyn disellys
150 gr bleus
myjen a holan

Aral:
– whigennow

Dhe wul an compot-trencles:
– Diruskewgh an trencles ha’n avalow. Gwithewgh rusk an trencles, ha’ga kelmy warbarth gans rusken.
– Treghewgh an trencles ha’n avolow dhe dharnow.
– Kegewgh an trencles hag avalow gans an sugra ha gronn rusk an trencles rag deg mynysen (moy po le).
– Gasewgh dhe’n compot goyeynhe y’n rider ha kemerewgh an rusk anodho.
(Yth esa 800 gr aval ha trencles genev vy, ytho my a wrug gorra remenant an compot yn pott. Pur dha ywa yn yos kergh!)

(otta’va:

compote )

Dhe wul an toos:
– Tedhewgh an sugra ha’n burm y’n leth.
– Cabolewgh an bleus ha’n holan y’n bowla.
– Keworrewgh an manyn ha’y dreghy gans dhiw gollell.
– Gwrewgh ajwa yn kres an bleus ha gorra an leth gans an burm ha’n melyn oy ynny.
– Tosewgh a’n kres dhe doos gwedhyn. Whi a ell keworra moy a vleus, mars eus whans.
– Gasewgh an toos rag hanter our.

An canna-tesen:
– Blonekhewgh an canna-tesen gans manyn.
– Rolyegh dhe-ves an toos erna vo y dewder hanter cm.
– Gorrewgh an toos y’n canna-tesen ha gul tell ynno gans forgh.
– Kescarewgh gwiscas tanow a whigennow war an toos.
– Ragdommhewgh an forn dhe 180ºC

Dhe wul an browyon:
– Cabolewgh an devnydhyow sygh.
– Keworrewgh an manyn ha’y dreghy gans dhiw gollell.
– Tosewgh an manyn dres an bleus erna vo browyon.

Kescorra’n Vlaai:
– Gorrewgh an compot crodrys war an toos.
– Gorrewgh an browyon war henna. (Bydhewgh war nag yw gwiscas browyon re dew!)
– Pobewgh an tesen rag ± 25 mynysen, erna vo parys ha gormowrek.
– Gasewgh an tesen y’n canna rag pymp mynysen, yna kevewgh hi dhe-ves ha’y gorra dhe woyeynhe war gloos.

Otta ascorras agas whel cales! 😀

foto 1

Bara Sugra Frisek (Fryske Sûkerbôle)

02f4b9cb-d395-4839-9f53-057253148406

Lowena dhewgh, a bobel vas!

Otta vy arta, ha’n torn ma gans resayt. Martesen whi dhe wodhvos ow bos demedhys dhe Frises. Rag hedna me a vedn ri resayt bara sugra Frisek dhewgh, po yn Frisek: ‘Fryske Sûkerbôle’!
Pur dha ew cavos coffy (po te, heb mar) gans dregh a vara sugra ha lower a vanyn warnodho 😀

Daffar:

  • rathel
  • croder
  • bowla
  • canna-torth

Devnydhyow:

  • 500 gr. bleus
  • 1 lo de a holan
  • 1 lo de a ganel
  • 3 lo veur a lin jynjyber* + leth (war-barth 200 ml)
  • 25 gr burm fresk, po 9 gr burm segh
  • 75 gr manyn tedhys (yeynys)
  • 2 oy
  • 150 gr sugra carrek, po cubow sugra**
  • manyn
  • sugra normal

* Whi a ell cavos lin jynjyber dres rathella jynjyber ha’y wasca e’n croder. Possybyl ew gul devnydh orth 3 lo veur a velysugen jynjyber et y le.

** Mars esowgh whi ow cul devnydh orth gubow sugra, whi a dalvia aga divyn.

  1. Godobmhewgh kemmysk jynjyber ha leth, ha gorrewgh an burm ydno. Gwrewgh y asa rag deg mynysen.
  2. Cabolewgh an bleus, holan ha canel e’n bowla.
  3. Gwrewgh addya an oyow, an manyn, ha’n kemmysk leth, jynjyber ha burm.
  4. Cabolewgh an devnydhyow e’n bowla ha gwrewgh toos anedhans. Whi a dalvia y dosa rag deg mynysen.
  5. Gorrewgh an toos e’n bowla arta gans dowel te po kednen warnodho, ha’y asa en le godobm dhe devy rag tri wharter our.
  6. Rutyewgh manyn e’n cana-torth ha scattra sugra normal war hedna.
  7. Gwrewgh tosa an sugra carrek (po cubow sugra) dres an toos.
  8. Furvyewgh an toos dhe vara ha’y worra e’n canna-torth.
  9. Gwrewgh y asa rag qwarter our, ha ragdobmhewgh an forn dhe 200C
  10. Pobewgh an bara rag hanter our erna vo gorm ha parys.
  11. Gasewgh an bara woja hedna rag pemp mynysen (moy po le). Gwrewgh surhe na wra glena an canna-torth dhe’n bara. Whi a ell usya collel dh’y wul hedna. (Possybyl ew y vos ow klena awos bos an sugra caramelheys. Normal ew hebma!)

Enjoyewgh!

754de52f-44de-4fa5-a565-80bf70dabd73

Bardhonek Juvencus 3

Lowena dhewgh, a bobel vas!

Otta’vy arta, woja termyn (re) hir. Hedhyw me a venja disqwedhes dhewgh an bardhonek ew gwella genam (po onan ahanans). Bardhonek Kembrek Coth ew. Y hanow, Juvencus 3, ew sqwithus, bes dewisys o’va awos y vos e’n dornscrif Juvencus ha’y gonsystya a drei englyn (ew furv vardhonek gott Gembrek). Eylscrif an Aweylyow en Latinek ew an dornscrif Juvencus gen lower a styryansow (Sowsnek glosses) en Kembrek Coth ha neb en Wordhonek Coth. Ma dew vardhonek scrifys ynno a’wedh: Juvencus 3 (agan bardhonek an jorna ma) ha Juvencus 9 (a ellowgh whei dismygya pe lies a englynion eus e’n bardhonek ma? :P).

Dedhys ew Juvencus 3 dhe’n nawves po degves cansvledhen. Testen Juvencus 3 ew fest dihaval orth remenant an dornscrif. Ma va ow tescrifa desedhans kledhek e’n nawves po degves cansvledhen. Ma Brethon ha Frank owth esedha warbarth adro dhe dan camp. Nag ew styryans ‘Frank’ sur obma, bes ‘souder gobrena’ ew an treylyans sewys en normal. Da ew genam predery bos ‘Frank’ ow callos styrya person germanek a’n Iseldiryow (ha ‘souder gobrena’ e’n kettermyn heb mar). Trigys o an Frankyon oll adro parth North (henwys Austrasia) tiryow an Emperoureth Carolinek coth. Penag ew styryans ‘Frank’ obma, apert ew nag ujy’n an eyl ow convedhes y gila, hag ma’n Brethon ow crodhvolas adro dhe hedna.

Me a vedn rei trei versyon an bardhonek: 1) an text dell ujy va e’n dornscrif, 2) an keth text, bes gen boyntyans, letherednow broas, radnans geryow etc., ha 3) treylyans Kernowek. Woja hedna me a vedn mires orth noswedhow didheurek rag kernowegoryon.

1) An text gwreydhek

Niguorcosam nemheunaur henoid
mitelu nit gurmaur
mi am [franc] dam ancalaur.

nicanãniguardam nicusam henoid
cet iben med nouel
mi amfranc dam anpatel.

namercit mi nep leguenid henoid
is discirr micoueidid
dou nam riceus unguetid.

 

2) An text gen boyntyans, letherednow broas, radnans geryow, etc.

Ni guorcosam ne mheun aur henoid.
Mi telu nit gurmaur.
Mi a’m Franc dam an calaur.

Ni canam, ni guardam, ni cusam henoid,
Cet iben med nouel.
Mi a’m Franc dam an patel.

Na’m ercit mi nep leguenid henoid;
Is discirr mi coueidid.
Dou nam ri-ceus, un guetid.

 

3) Treylyans Kernowek

“Ny gowsav re polj veth haneth.
Ow hoscor nynj ew pur veur.
Me ha’m Frank adro dh’agan calter.

Ny ganav, ny wharthav, ny gowsav haneth,
Kynth evyn medh pur.
My ha’m Frank adro dh’agan padel.

Na wovydnens nebonan lowena orthiv haneth;
Kebmyn yw ow howethyans.
Dew arlodh a yll keskewsel, udn a gows.”

 

Didheurek ew radn gensa an linen dhiwetha: Dou nam ri-ceus. Martesen th’erowgh whei orth y ajon seulabres, ceus ew an keth verb ha kewsel en Kernowek (ha Bretonek kaoseal?)! Nag eus ensampel aral a’n verb ma e’n Kembrek, bettegens. Ma hebma ow tisqwedhes dr’o gerva an tavasow ogassa e’n dedhyow na. Dhe wir, nag on’jei bes radnyethow a’n gila: Kembrek Coth (po Brethonek West) en West Breten Veur, ha Brethonek Soth-West e’n, wel, Soth-West. Nag o udn dihevelepter yntra an Kernowek ha’n Bretonek kens an udnegves kansvledhen! Ytho, gwell ew clappya adro dhe Vrethonek Soth-West en aga le pan o composys Juvencus 3. Whei a ell gweles assa ogas on’jei dhe’n gila a woles, pe le ma disqwedhes genam pandr’a venjen nei desevos en versyon Brethonek Soth-West. Ma merkys genam an dihevelepterow orth an text gwreydhek e’n Kembrek Coth en letherednow broas.

4) Versyon Brethonek Soth-West

Ni guorcosam ne mheun or henoid.
Mo telu nit gurmor.
Mi a’m Franc dam an calter.

Ni canam, ni guardam, ni cusam henoid,
Cet iben med nouel.
Mi a’m Franc dam an patel.

Na’m ercit mi nep leguenid henoid;
Is discirr mo coueidid.
Dou nam ri-ceus, un guetid.

Ma calter a dal calaur ow tisqwedhes an dihevelepterow tredh an dhiw radnyeth en gwella. Ma diw dra obma: 1) Brethonek Soth-West -lt- en le Kembrek Coth –l-, ha 2) -e- en le -au-.

Yn kever -lt- en le –l-, ma calter en Brethonek Soth-West (ha rag hedna Kernowek) ow qwitha an son gwreydhek, hedn ew -lt-. Gyllys ew an keth son dhe -l- in Kembrek Coth, ew -ll- tipek en Kembrek Modern (pecar hag en Llanfairpwllgwyn… ampassy, an dre en North Kembra).

En second le, -e- en Brethonek Soth-West (calter) rag -au- in Kembrek Coth (calaur). Res ew dhen mires orth istory an son rag convedhes an dyffrans ma. Ma’n dhew ow tardha dhort *ā. (Hedn ew: a hir e’n tavas o kens Brethonek Soth-West ha Kembrek Coth: Ragvrethonek.) An *ā ma eth dhe /aw/ en Kembrek Coth, bes /ø/ en Brethonek Soth-West (/ø/ ew an keth son hag eu en Kernowek lebmen). En sylabednow dibooslev finek eth aw Kembrek dhe o, hag eu Brethonek Soth-West dhe e. Rag hedna th’eron nei ow cawas callor en le callawr en Kembrek Modern ha calter (a der calteur!) en Kernowek Modern. War dhelergh dhe /ø/ en Brethonek Soth-West: nag o fordh dha dh’e scrifa e’n dedhyow na. Hedn ew an reson e vos kevys vel o, e, u ampassy. Rag ensampel: or en linen kensa versyon 4 an bardhonek a ughel, po mor e’n second linen. Erowgh whei owth ajon py eryow en’jei en Kernowek Modern? Ea, or ew eur ha mor ew meur.

Da lowr, hedn ew oll. Ma govenek dhebm nag o hebma re sqwithus ragowgh. Mars eus whans dhewgh notya neppeth, scrifewgh dhebm dre WordPress, Facebook po neb fordh aral. Agas gweles!

Scons Melys Hengovek

Lowena dhewgh arta, bobel vas! Termyn hir o va adhia’n tro diwettha me a wrug gorra post nowydh war An Blog, ha diwettha hogen adhia resayt ewa! Whei a ell gweles ow bos ow scrifa en versyon Diwedhes an FSS an jorna ma (ha me ow cul devnydh ort an keth diacritegow coth, heb mar!). Gav dhebm, bes ma whans dhebm dh’e assaya.

Da lowr, me a wrug treylya’n resayt ma (‘Traditional Sweet Scones’ en Sowsnek) a’n lever Baking gen Martha Day, bes ma addyes genam raglavar berr adro dhe scons. Mown’jei gwres genam nebes gweyth ha da lowr en’jei genam! Gofednes en vy dh’e dreylya va gan nebonan a Bow Frynk a vedn usya hebma rag e class ena. Ytho, ervira dh’e usya va rag An Blog a wrugavy ewedh! Ottobma:

Tesednow melys bian ew scons hag enjoyes en’jei dres oll Breten ha Wordhen, bes specyly en Dewnans ha Kernow. Servyes en’jei vel radn de dehen yn hengovek. Boos scav dohajedh ew hebma ow consistya a scons gen jamm ha dehen molys ha te gen leth, heb mar. Mown’jei ow folja sconsen tredh dew dharn hag yn Dewnens anjei dhe worra dehen molys war bub hanter ha woja hedna jamm. Nag en’jei cawas tra veth a’n flows ma en Kernow ha’n jamm a wrown’jei gorra warno’va kens!

Dhe wul 8

  • 170 g bleus
  • 2 lo veur a sugra
  • 3 lo de a bodn pobas
  • ⅛ lo de a holan
  • 5 lo veur a vanyn yeyn, treghys tredh darnow
  • 125 ml leth
  1. Ragdommhewgh an forn dhe 220C ha blonekhe an folen bobas.
  2. Crodrewgh an bleus, sugra, podn pobas, ha holan en bolla.
  3. Treghewgh an manyn gen dhiw gollell erna dheffa an kemmysk ha hevely browsyon garow.
  4. Diverewgh an leth e’n bolla ha caboly an kemmysk gen forgh dhe wul toos medhel. (Na gabolewgh anjei re hir; na sevel an scons mar dha!)
  5. Rolyewgh an toos enmes erna ve adro dhe hanter centimeter. Treghewgh kelghyow enmes gen dreghel tesednow cales 6 cm.
  6. Gorrewch an kelghyow war an folen parujys ha pobas erna ven’jei owrek, adro dhe 12 mynysen. Servyewgh an’jei en tobm gen vanyn, jamm ha dehen molys.

Cornel Kernowek: Hager-Awel

Lowena dhewgh, bobel vas! Otta neppeth nowyth war an wiasva ma: Cornel Kernowek. Na wruga’vy dismygya an goloven ma ow honan, bettegens, ma hi ow tos a lever termyn Federacyon Cowethasow Kernow Coth, henwys Old Cornwall.

Afbeelding

 

(Logo Cowethas Kernow Coth, tardhle: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Federation_of_Old_Cornwall_Societies_(logo).jpg)

Anji a wre ri whedhlow yn Kernowek ynno; drollys on’ji yn fenowgh.

Nag on’ji yn FSS, nag yn spellyans a ellowgh whi gweles lieskweyth y’n dedhyow ma. Pan ujy Old Cornwall dalethys yn 1925 yth esen’ji owth usya an spellyans coth o dismygyes gans Henry Jenner. Ytho Cornel Kernuak o hanow an goloven ena. Pan wrug apperya an text yth esov vy ri dhewgh hedhyw, Cornel Kernewek o scrifys ganjans.

Cornish for All gans Mordon o dyllys yn 1929 ha Kernewek Unys ynno (Kernowek Unnys yn FSS). Rag yth o dyllys agan whedhel ni yn 1931, ma va ow cul sens del esen’ji ow scrifa Kernewek yn le Kernuak.

Ytho, ma va ow hevely bos an whedhel yn dann yn Kernowek Unnys. Nag o’vy sur prag yth esen’ji owth usya nosow junya yntra lowr a eryow, rag nag on’ji y’n textow Kernowek Unnys a wruga’vy redya. (Rag bos scrifys an geryow na warbarth y’n textow Kernowek Kres, martesen?) Bettegens, yth esov vy ow predery bos an text en Kernowek Unnys whath.

My a wrug trovya del o scrifys an whedhel gans Mordon (https://web.archive.org/web/20121106092840/http://journal.oldcornwall.org/volume_2.htm), bes nag yw y hanow a ugh an text bo yn danno. Marj ujy y wodhvos gans nebonan, scrifewgh dhemm, mar pleg!

Na vern piw a scrifas an whedhel ma, ma riys ganjo/genjy treylyans Sowsnek ynwedh. Ma gwres genam treusscrif FSS hag y worra warlergh an text gwreydhek.

Otta, an drolla Hager-Awel:

Yth-esa myghtern ow-rewlya yn pell pow hag a-vynna derghevel pen-eglos yn y ben-cyté a-vya an marthussa eglos a’y wlascor; mes scant nag-o-hy ganso fundyes pan welas pur ylyn ny-vya gesys dhodho mona lour yn y arghow rag hy dewedha.

Hag ef ow-kerdhes y-honen war un meneth ughel a-savas a-dref dh’y lys ryal, ha predery fatel alla cavos moy arghans hep compressa re y sojettys boghosek, y-teth er-y-byn un den byghan pur-goynt y semlant hag a-lavaras dhodho, “Prag yth-osta gyllys yndella yn prederow?”

“Prag na-vyen-vy gyllys yn prederow,” an myghtern a-worthebas, “aban us dallethys genef pen-eglos vras, ha res vyth dhem lemmyn hy gasa heb dewedha, rag fout a vona lour y’m arghow rag perna an dafar rygthy, na rag pe an dus-whel es orth-hy-sevel?”

“Byth na-wra dughan awos henna; ny-res dhes serry, rag my ow-honen a-wra cowl-dherghevel an eglos ragos, ha fest o[n?]en dek a-vyth, na-s-tevyth hy far y’n wlascor-ma, na ny-vennaf govyn orthys un demma a vona,” yn-meth an denyk.

“Pandr’a-vynta-jy kemeres a-dhyworthyf, ytho?” yn-meth an myghtern.

“Mara kyllyth dysmegy, pan vyth cowl-wres an eglos genef, py hanow oma gylwys byth ny-wovynnaf orthys travyth ken,” yn-meth an denyk; “mes mara fyllyth a’n dra-na, res vyth dheso ry dhem dha golon dha-honen!”

An myghtern a-aswonas lemmyn an pyth na-aswonna kens— bos an denyk nep bucca an meneth; mes awos henna ef a-ambosas dodho kepar yn bys del wovynnas, rag del dybya, nefra ny-vya dewedhes yn termyn y vewnans-ef a-wodhfya predery war nep tra noweth a-alsa bos gores dhedhy, ha wosa kelly y vewnans, byth ny-vya dagrow dh’y dheulagas awos kelly y golon.

Nyns-o gwelys ow-cones yn golow deth orth derghevel an eglos den vyth marnas an bucca, mes betegens, y-savas pup nos mar uskys, mar uskys, namnag-o cowl-wres kens pen-vys—pen-eglos marthus tek ha bras na-s-teva hy far yn oll an wlas-na— rag tasygow an meneth a-dheth, yn ketep pen, wosa hy bos nos tewal, ha gones yn pryveth orty.

Own dhodho lemmyn a’y ambos dybreder re-be gwres ganso dhe’n bucca, an myghtern eth arta dhe’n meneth esa a-dref dh’y lys, rag bos y-honen, mar calla predery war neppyth aral a-alsa bos gores whath dhe’n eglos; mes hag ef ow-kerdhes oges dhe un fow esa down y’n dor, ena y-clewas, del hevella, lef flogh byghan esa owth-ola wherow, ha’y vam a-gana dhodho rag y gomfortya, maga fedhal avel marghvran nownek, bo oges d’y:—

Na-ol, na-ol, ow meppyk whek;

Ha mar qureth tewel,

Sur, Hager-Awel,

Dha das, a-dhe

Avorow tre,

Ow-try colon myghtern, genes a-blek,

Dhe wary gensy, yn tegan tek!

Kyn nag-o mas-kenys hep nam an geryow-na, whath an myghtern a-ve lowenhés yn-fras orth-aga-clewes, rag dredha y-wodhfe hanow an bucca!— Ef a-drussas a’n meneth pur-uskys, ow-ponya yn-nans bys dhe’n cyté, hag ena ef a-welas bos an bucca ow-mos yn-ban, bus yn ughella pynakel an eglos, rag settya warnodho an culyek-awel goroures a-wrussa hy dewedha.

Ef pan welas henna, war-not y-cryas pur-ughel orto, “Set e yn-compes, Hager-Awel!” ha bucca an meneth, kettel glewas bos dysmygys y hanow, a-godhas, scat! dyworth an pynakel bys y’n lur, ha terry ena dhe vyl dymmyk munys, kepar ha pan ve-va gwres a weder tanow! Ha mars elleugh-why nep termyn dhe’n cyté-na, why a-wello whath an ben-eglos, dhedhy culyek-awel cammes poran kepar del y-n-gasas.

An fin.

 

Notennow an auctour:

Denyk, pl. tusygow [SWF denik, pl. tusigow], diminutive of den, pl. tus, imitates Breton denik, tudigoù.

Na-aswonna is correct, na- only becoming nag- before vowels in bos and mos. The rule given in Cornish for All, p. 26, inluding other vowels, was based only on the misleading translation of nag omlanar, M.C. 25, and is therefore to be corrected. The rule of course includes namna(g), erna(g) and the imperative particle na(g)-, the g being confined to bos and mos, and not used before verbs like aswon, entra, eva, ola, or those beginning with the reflexive prefix, om-.

The other word na(g), “nor,” does take g before all vowels. Though there are instances of its omission (M.C. 225, C.W. 993, 1216, 1354) these are not to be imitated.

Prag, while followed by y(th), except in negative questions, in these requires na(g)-. Note the difference betweeen, e.g., a-wreta? an-ny-wreta? and prag y-whreta? prag na-wreta?

 

Treylyans:

There was a king ruling in a far country who wanted to build a cathedral in his capital that should be the most wonderful church of his kingdom; but scarcely was it founded by him when he very clearly saw there would not be left to him money enough in his coffers to finish it.

As he was walking alone on a high mountain that rose behind his royal palace, and pondering how he might get more money without too much oppressing his poor subjects, there met him a little man of a very unusual appearance who said to him, “Why art thou so gone into though (anxious)?”

“Why should I not be gone into thought,” the king replied, “since there is begun by me a great cathedral, and I shall have to leave it now unfinished, for lack of money enough in my coffers  to buy the material for it, or to pay the workmen who are building it?”

“Never make lamentation on that account. Thou needst not trouble, for I myself will finish building the church for thee, and a right fair one shall it be, that shall not have its peer in this realm, nor will I ask of thee one dime of money,” said the mannikin.

“What wilt thou take from me, then?” said the king.

“If thou canst guess, when the church shall be completed by me, what name I am called, I shall never ask anything more of thee,” said the dwarf; “but if thou shalt fail of that thing, thou must needs give me thine own heart!”

The king knew now what he had not known before— that the dwarf was some gnome of the mountain; but in spite of that he promised to him exactly as he asked, for as he thought, never should a church such as he would demand be finished in his lifetime, for every day he would be able to think on some new thing that might be added to it, and after losing his life there would never be tears in his eyes about losing his heart.

Nobody was seen working by daylight at building the church except the gnome, but nevertheless it rose each night so rapidly, so rapidly, that it was almost finished before the month’s end— a wondrous fair and great cathedral hat had not its equal in all that land— for the dwarfs of the mountain came, every one, after it was dark night and worked in secret at it.

In dread now about his rash promise that had been made by him to the gnome, the king went again to the mountain that was behind his palace, to be alone, if (in case) he might be able to think upon something else that could still be added to the church; but as he walked near to a cave that was deep in the ground, there he heard, as it seemed, the voice of a little child that was weeping bitterly, and his mother that sang to him to comfort him, as softly as a hungry raven, or near it: —

weep not ,weep not, my darling boy;

Hush altogether,

And then Foul-Weather,

Thy dad, will come

To-morrow home, 

Bringing a king’s hear, for thy joy,

To play withal, as a pretty toy,

Although these words were not entirely well sung, yet the king was greatly rejoiced to hear them, for by them he knew the gnome’s name!— He packed off from the mountain right speedily, running down even to the city, and there he saw that the gnome was going up, even to the highest pinnacle of the church, to place upon it the gilded weather-cock that should finish it.

When he saw that, on the instant he cried very loudly to him, “Set it straight, Foul-Weather!” and directly the gnome of the mountain heard that his name was found out, he fell, crash! from the pinnacle on to the ground, and there broke into a thousand tiny little bits, just as if he had been made of thin glass! And if you go at any time to that city you may see the cathedral still, with its weather-cock awry just as he left it.

 

Treusscrif FSS:

Yth esa mytern ow rewlya en pell pow hag a vynna derevel penneglos yn y benncita a via an marthussa eglos a’y wlascor; mes scant nag o hi ganjo fondyes pan welas pur ylyn na via gesys dhodho mona lowr yn y arhow rag hy diwedha.

Hag ev ow kerdhes y honan war unn menedh uhel a savas a-drev dh’y lys riel, ha predery fatel alla cavos moy arhans heb compressa re y sojets bohojek, y teuth er y byn unn den bian pur goynt y semlant hag a lavaras dhodho, “Prag yth osta gyllys yndella yn prederow?”

“Prag na vien vy gyllys yn prederow,” an mytern a worthebas, “a-ban eus dalethys genev peneglos vras, ha res vydh dhemm lemmyn hy gasa heb diwedha, rag fowt a vona lowr y’m arhow rag perna an daffar rygdhy, na rag pe an dus whel eus orth hy sevel?”

“Byth na wra duhan (= kynvan) awos henna; ny res dhes serry, rag my ow honan a wra cowl-dherevel an eglos ragos, ha fest onan deg a vydh, na’s tevydh hy far y’n wlascor ma, na ny vennav govyn orthis unn demma a vona,” yn-medh an denik.

“Pandr’a vynta jy kemeres a-dhyworthiv, ytho?” yn-medh an mytern.

“Mara kyllydh dismygy, pan vydh cowl-wres an eglos genev, py hanow oma gylwys byth ny wovynnav orthis tra vyth ken,” yn-medh an denik; “mes mara fyllydh a’n dra na, res vydh dheso ri dhemm dha golon dha honan!”

An mytern a aswonas lemmyn an pyth na aswonna kens— bos an denik neb bocka an menedh; mes awos henna ev a ambosas dhodho kepar yn bys del wovynnas, rag del dybya (= tyby), nevra ny via diwedhes yn termyn y vewnans ev a wodhvia predery war neb tra nowyth a alja bos gorres dhedhy, ha woja kelly y vewnans, byth ny via dagrow dh’y dhewlagas awos kelly y golon.

Nynj o gwelys ow conis (= ‘to work’ omma) yn golow dedh orth derevel an eglos den vyth marnas an bocka, mes bettegens, y savas pub nos mar uskys, mar uskys, namnag o cowl-wres kens penn vis— penn eglos marthus teg ha bras na’s teva hy far yn oll an wlas na— rag tasigow an menedh a dheuth, yn kettep penn, woja hy bos nos tewal, ha gonis yn privedh orty.

Own dhodho lemmyn a’y ambos dibreder re beu gwres ganjo dhe’n bocka, an mytern eth arta dhe’n menedh esa a-drev dh’y lys, rag bos y honan, mar calla predery war neppyth aral a alja bos gorres whath dhe’n eglos; mes hag ev ow kerdhes ogas dhe unn fow esa down y’n dor, ena y clewas, del hevela, lev flogh bian esa owth ola wherow, ha’y vamm a gana dhodho rag y gomfortya, maga fedhal avel marghvran nownek, bo ogas dh’y:—

Na ol, na ol, ow meppyk wheg;

Ha mar qwredh tewel,

Sur, Hager-Awel,

Dha das, a dheu

A-vorow tre,

Ow tri colon mytern, genes a-bleg,

Dhe wary genjy, yn tegen teg!

Kyn nag o maskenys heb nam an geryow na, whath an mytern a veu lowenhes yn fras orth aga clewes, rag dredha y whodhva hanow an bocka!— Ef a dreusas a’n menedh pur uskys, ow ponya yn-nans bys dhe’n cita, hag ena ev a welas bos an bocka ow mos yn-ban, bys yn uhella pynakyl an eglos, rag settya warnodho an culyek awel gorowrys (= owrys) a wrussa hy diwedha.

Ev pan welas henna, war-not y crias pur uhel orto, “Set e yn compes, Hager-Awel!” ha bocka an menedh, kettel glewas bos dismygys y hanow, a godhas, scat! dhyworth an pynakyl bys y’n leur, ha terry ena dhe vil dymmik munys, kepar ha pan veu va gwres a weder tanow! Ha marj ellewgh whi neb termyn dhe’n cita na, whi a wello whath an benneglos, dhedhy culyek awel cammes (= plegyes) poran kepar del y’n gasas.

An fin.

Bara kennin!

Lowena dhewgh, bobel vas! Hedhyw bara kennin. Pur esy ew, bes yth esov vy ort e gara! Bydh war! Na wra debry bara kennin dherag agas mos dhe weles bobel erel. Devnydhyow

  • Bara (Torth vara, lorghvara, torthellow bo neb bara esa ow cul sens. Ytho, na venje’ma usya bara torthganna)
  • manyn (unn bo diw lo veur rag pub torthel)
  • kennin (sqwachys) (unn darn rag pub torthel)
  • holan (Mar nag esowgh whi owth usya manyn sall)
  • erbys (Da ew genam usya kennin sevy ha persil. Erbys fresk ew gwell genam, bes sehys ew da enwedh.)
  • folen aluminium

Gwrewgh surhe bos an manyn orth tempredh rom. Whi a ell e dommhe e’n forn gorrdon, bes bydh war: Na wrewgh y asa enny re hir! Gorrewgh an kennin hag an erbys en an manyn (ha holan mar nag ew sall) ha gwrewgh aga habuly. Lemmyn, gwrewgh ragdommhe an forn dhe 180C. Gwrewgh trehow e’n bara, bes na drehewgh bys e’n goles. Res ew dhe’n bara remaynya unn darn. Gasewgh centimer ha hanter ynter an trehow. Gwrewgh drogura an manyn kennin yntredhan’ji. Gorrewgh folen aluminium adro dhe woles an bara rag surhe na venn frosa manyn teudh anodho e’n forn. Settyewgh an bara e’n forn rag whegh dhe eth mynysen. (Marj esowgh whi owth usya torth veur, gwrewgh sur bos teudh an manyn.)

An torthigow kens es mos a bervadh.

An torthellow kens es mos a bervadh e’n forn.